Historia

Zakład Języków i Kultur Indii i Azji Południowej Instytutu Orientalistyki jest spadkobiercą bardzo długiej tradycji nauczania sanskrytu na Uniwersytecie Jagiellońskim. Tradycja ta sięga roku 1860. W tym właśnie roku językoznawca profesor Bernard Jülg rozpoczął wykłady z sanskrytu, co można uznać za początek studiów indologicznych w Polsce. Jego dzieło kontynuował Jan Baudoin de Courtenay, który prowadził kursy sanskrytu w latach 1894-1898;  później z kolei profesor Jan Rozwadowski wykładał sanskryt w latach 1899-1926.

W roku 1912 wykłady na uniwersytecie rozpoczął wybitny, przedwcześnie zmarły indolog Andrzej Gawroński, który stopień doktora uzyskał  na Uniwersytecie w Lipsku, a w 1916 został profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego badania związane były ze źródłami dramatu sanskryckiego; był autorem polskiego podręcznika sanskrytu uzupełnionego antologią tekstów sanskryckich. Ta praca, wydana pośmiertnie w Krakowie w 1932, roku jest do dzisiaj jednym z najbardziej popularnych podręczników sanskrytu stosowanych na polskich uniwersytetach.

Katedra Sanskrytu została otwarta w 1893 przez Leona Mańkowskiego, który kierował nią do 1906, nie pozostawiając sukcesora. Dopiero w 1927 roku kierowanie Zakładem Sanskrytu rozpoczęła prof. Helena Willman-Grabowska. Zakres jej naukowych zainteresowań był bardzo szeroki. Zajmowała się nauczaniem sanskrytu, pali, prakrytów, języka tybetańskiego i języków drawidyjskich. Była wybitnym językoznawcą, ale też cenioną tłumaczką dzieł literatury sanskryckiej np. zbiorów bajek Wetalapańćawimśatika, fragmentów Kathasaritsagara, fragmentów Mahabharaty. Była także założycielką Towarzystwa Przyjaźni Indyjsko-Polskiej w Kalkucie i Bombaju. Jego honorowym prezydentem został Rabindranath Tagore.

W latach 1948-1973 Zakład Indianistyki notował przerwę w swoim istnieniu. Było to spowodowane okolicznościami politycznymi, a profesor Willman-Grabowska została usunięta z uniwersytetu. Zmarła w 1957 roku.

W 1973 Zakład został na nowo otwarty, a jego kierownikiem został  prof. Tadeusz Pobożniak, uczeń prof. Willman-Grabowskiej. Wykładał sanskryt, wprowadził do programu  język hindi, a jego badania naukowe dotyczyły także polskich Cyganów i ich języka, wielu języków indyjskich i irańskich, także awestyjskiego i literatury indyjskiej. Był też Tadeusz Pobożniak tłumaczem buddyjskiego tekstu Milindapańha oraz sanskryckiego dramatu Mriććhakatika, wydanego drukiem w 2004 po opracowaniu przez Lidię Sudykę i Halinę Marlewicz. Tadeusz Pobożniak był też założycielem krakowskiego oddziału Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Indyjskiej oraz popularyzatorem wiedzy o cywilizacji indyjskiej, którą prezentował na wielu otwartych dla szerokiej publiczności wykładach. Zmarł w 1991 roku.

Po przejściu T. Pobożniaka na emeryturę funkcję kierownika Zakładu Indianistyki przejął mgr Józef Lączak, znakomity językoznawca i niezwykle inspirujący nauczyciel akademicki. W obszarze jego badań znajdował się sanskryt i języki drawidyjskie. Zakład  przeżywał wtedy okres rozwoju, zwiększając liczbę pracowników i modyfikując program studiów. Autorem zarysu programu stanowiącego do dzisiaj podstawę, do której się odwołujemy, był właśnie Józef Lączak.

Po przedwczesnej śmierci Józefa Lączaka w 1989 roku kierownikiem Zakładu Indianistyki został dr Przemysław Piekarski, który sprawował tę funkcję w latach 1989-1997, przeprowadzając Zakład przez trudny okres po śmierci naszych doświadczonych nauczycieli. W roku 1997 kierownikiem Zakładu została dr Lidia Sudyka, sprawująca tę funkcję do 2007 roku, kiedy to kierowanie Zakładem przejęła dr hab. Marzenna Czerniak-Drożdżowicz. Obecnie Zakładem kieruje dr hab. Iwona Milewska.

Zakład Języków i Kultur Indii i Azji Południowej w swojej długiej i niełatwej historii zdołał nie tylko przetrwać, ale także znacznie rozwinąć zarówno swoją ofertę dydaktyczną,  jak i wzmocnić swoją podstawę badawczą.

Marzenna Czerniak-Drożdżowicz